Leren luisteren naar je lichaam: de bodyscan

Psychologie

We leven vaak in ons hoofd. We denken, plannen, analyseren en gaan door — zelfs wanneer ons lichaam signalen geeft dat het te veel wordt. Vermoeidheid, spanning, hoofdpijn, een opgejaagd gevoel… vaak duwen we die signalen weg, omdat er “nog van alles moet gebeuren”. Toch spreekt ons lichaam voortdurend. Niet om lastig te doen, maar om ons te informeren.

Luisteren naar je lichaam, makkelijker gezegd dan gedaan. Of toch niet? Met de bodyscan kan je thuis oefenen om opnieuw te voelen hoe het met je lichaam gaat.

Wat bedoelen we met ‘luisteren naar je lichaam’?

Luisteren naar je lichaam betekent niet dat je bij elk signaal meteen moet ingrijpen. Het gaat over opmerken, erkennen en serieus nemen wat je lichaam aangeeft.

Dat kan gaan over: een knoop in je maag, vermoeidheid die blijft terugkomen, gespannen kaakspieren...

Je lichaam geeft vaak sneller dan je hoofd aan wanneer grenzen overschreden worden. En wanneer deze signalen genegeerd blijven, worden ze vaak sterker. Wat begint als lichte spanning, kan evolueren naar aanhoudende klachten of uitputting. Door tijdig te luisteren, kan je grenzen vroeger herkennen en preventief zorg dragen voor jezelf.

Luisteren naar je lichaam helpt om opnieuw verbinding te maken met jezelf, zeker in periodes van stress of verandering. Maar dit is geen evidentie, we zijn het vaak verleerd. Veel mensen hebben geleerd om “door te zetten” of hun lichaam te negeren. Dat maakt dat lichaamssignalen soms vaag aanvoelen of moeilijk te herkennen zijn. Gelukkig is luisteren naar je lichaam iets wat je opnieuw kan oefenen.

De bodyscan als hulpmiddel

Hoe doe je dit nu precies? Laten we samen deze eenvoudige aandachtsoefening bekijken.

1. Zoek een rustige plek

  • Ga comfortabel zitten of liggen en laat je armen ontspannen langs je lichaam rusten.

2. Adem bewust

  • Sluit zachtjes je ogen.
  • Breng je aandacht naar je ademhaling: voel hoe je in- en uitademt.
  • Adem rustig, zonder iets te forceren of te willen veranderen.

3. Start bij je voeten

  • Breng je aandacht naar je voeten.
  • Merk op wat je voelt: warmte, kou, contact met de vloer, spanning of ontspanning.

4. Ga langzaam omhoog door je lichaam

  • Enkels, kuiten, knieën, dijen
  • Heupen en onderrug
  • Buik en borst
  • Schouders en armen
  • Handen en vingers
  • Nek en hoofd

5. Wees mild voor jezelf

  • Het gaat niet om “goed” voelen of "juist" doen.
  • Alles wat je voelt, is oké.

6. Sluit af

  • Breng je aandacht terug naar je ademhaling.
  • Beweeg zachtjes vingers en tenen.
  • Open langzaam je ogen en merk op hoe je je voelt.

Tips voor beginners

  • Leer deze oefening kennen op een rustig moment van je leven, zo heb je hem in de vingers tijdens een periode dat je het echt nodig hebt.
  • Vind je het lastig om na te denken over een goede volgorde? Zoek een podcast met de oefening en laat je begeleiden doorheen de bodyscan.
  • Dwalen je gedachten af? Dat is helemaal oké. Het is geen oefening in niet denken, maar een oefening in voelen. Wees mild voor jezelf, breng je aandacht terug naar je ademhaling en ga rustig verder waar je bent gebleven.
  • Te veel afleiding? Geen probleem. Stop met de oefening en probeer het op een later moment opnieuw.

Kleine stappen, groot effect

Luisteren naar je lichaam is geen einddoel, maar een proces. Het vraagt mildheid, oefening en toestemming om even stil te staan. Niet perfect, wel eerlijk.

Sanne Wouters

Samen luisteren, samen groeien

Wil je ontdekken hoe je beter kan leren luisteren naar je lichaam of wat dit voor jou kan betekenen? Binnen praktijk OKER is er ruimte om samen te vertragen en opnieuw af te stemmen — op jouw tempo.